Lieve moeders,
Er is zoveel te vertellen over autisme maar vandaag zal ik het met jullie hebben over nabijheid en verbinding. Ik ben Anneke Groot en ik heb 25 jaar stichting Horison (www.horison.nl) geleid. Daar benaderen we kinderen met autisme vanuit contact en nabijheid met de methode Contactgericht Spelen en Leren. Vanuit contact ontstaat er ruimte voor groei en ontwikkeling op alle lagen.
Ik ben ook moeder van een zoon met autisme, en ook in de rest van de familie is veel autisme. Autisme kleurt mijn leven, en nabijheid ligt me dicht aan het hart.
Ik ben een ridder met moed, maar ik vind het best eng om hier te staan en het helpt om dat even te delen.
Ik begin met een sprookje
Toen onze kinderen met autisme in het voorgeborchte stonden (de plek waar je bent voordat je verwekt wordt) besloten ze om de sprong naar de aarde te maken in jouw schoot, en van daar uit geboren te worden. Ze wisten dat het moeilijk zou worden maar ze wisten ook dat ze ons iets hadden te brengen dat belangrijk is voor het geluk en voortbestaan van de mensheid: het grote licht. Ze besloten die stap naar de aarde, naar jou, te wagen.
Voor ons, hun ouders zonder autisme, is het moeilijk om dat grote licht te zien. Het is niet iets buiten ons is, het is ín ons, in ons allemaal. Het is de essentie – of de combinatie van liefde, evenwicht, oprechtheid, energie en groei.
Wij hebben zóveel moeten geloven dat ons afleidde van die essentie, van wie we oorspronkelijk zijn. We hebben zo geleerd om ons aan te passen en door te gaan, we moesten wel. We hebben geleerd om normaal te doen, mee te doen en we hebben er een deel van onszelf voor opgegeven – en daardoor kunnen we ons grote licht meestal niet meer zien of voelen.
Het grote licht komt uit de tijd dat we nog begrepen dat we als mens precies helemaal goed zijn, om van te houden, uniek en daarom precies perfect in onze eigenheid.
Maar onze kinderen zijn uitgerust met uiterst gevoelige zintuigen en ze kúnnen zich niet aanpassen. Ze betalen er een hoge prijs voor. Ze kunnen niet meedoen, waardoor de wereld ongelooflijk moeilijk voor ze is, maar waardoor ze wel hun grote licht behouden, ook al is die soms bedolven onder hun eigen pijn. En onze zoektocht naar de nabijheid met onze kinderen is ook de zoektocht naar het grote licht in onszelf.
Sprookjes zijn niet de werkelijkheid; ze zijn er om ons inzicht te geven. Vandaag gaat het over hoe wij zelf de verbinding en nabijheid met onze kinderen met autisme kunnen versterken.
Toen ik mijn kindje kreeg (bijna 33 jaar gelden) had ik geen andere voorstelling dan wat ik tot dan toe had mee gemaakt en gezien bij mezelf en anderen. Ik dacht dat hij en ik intens zouden genieten van elkaar en dat mijn kindje graag dichtbij me was en zich veilig en geliefd bij me zou voelen. Aan nabijheid geen gebrek.
Maar het pakte heel anders uit. Mijn kindje vond het ingewikkeld om bij me te zijn. Hij was onrustig in mijn armen, alleen niet als ik sliep. Hij duwde mijn zachte strelingen weg, en huilde en schopte als ik hem aankleedde. Hij liet zich niet door me troosten, hij liep weg als ik hem voorlas, hij liep weg bij onze maaltijden die de gezellige momenten van ons gezin zouden moeten zijn, en hij raakte gefrustreerd als ik me met zijn spel bemoeide en het van hem overnam. Hij liet zich niet sturen. Het leek alsof hij het beter had als ik niet zo dichtbij hem was, niet zo nabij was. Ik kon alleen maar op zijn voorwaarden dichtbij hem zijn, en dat voelde niet samen of wederkerig. Ik begreep er niet veel van.
Mijn wereld stortte in, want ik verlangde naar die verbinding en zó had ik me dat nooit voorgesteld. Het was niet bij me opgekomen dat een kindje zo klein en kwetsbaar als hij was, toch zo groots in afwijzing kon zijn van al mijn moederliefde. Ik maakte me ontzettend veel zorgen, voelde me tekort schieten, ik voelde me buitenspel gezet. Ik voelde me overbodig, onveilig, ongewenst. Ik was helemaal in de war.
Pas later leerde ik dat hij onder- en overgevoelig was voor prikkels en dat hij zichzelf beschermde door mij op afstand te houden. Het was níet omdat hij niet van me hield, maar dát onderscheid kon ik toen niet maken. Het was niet mijn liefde of mijn grote licht waardoor hij zo op afstand bleef – het waren al mijn zorgen, mijn angsten, mijn verwachtingen, mijn verlangens, mijn trauma’s, mijn doelen, mijn dromen. Ik projecteerde dat allemaal op hem en ik had het nodig dat ik daarin werd gerustgesteld of begrepen en hij moest dat voor mij doen door te laten zien dat hij van me hield, zich veilig bij me voelde en dichtbij me wilde zijn.
Het was heerlijk geweest als hij dat had gekund, maar zo was het niet. En behalve dat dat heel verdrietig en ingewikkeld was, zat er ook een andere kant aan. Als hij had kunnen meebewegen met mij, zou dat ook betekenen dat ik mezelf geen vragen hoefde te stellen over mij, over mijn zorgen, angsten, verwachtingen, trauma’s. Het zou comfortabel zijn, maar ik zou mezelf, mijn essentie, er niet door terug vinden. En ik wil hem die betekenis geven in mijn leven, dat ik mijn essentie kan terug vinden door hem. Hij hoeft daar niets voor te doen, alleen zichzelf te zijn. Ik heb het werk te doen om mezelf – mijn grote licht – terug te vinden en vandaar uit ben ik daadwerkelijk nabij in mijn aandacht en in mijn energie. En dáar kan hij mij voelen.
Iedereen heeft haar eigen verhaal over het contact tussen jou en je kind met autisme. Over wat er gebeurde en hoe je dat beleefde. Sommige mensen ervaren juist vooral veel meer nabijheid met hun kinderen met autisme, anderen ontdekken pas op latere leeftijd dat hun kind autisme had. Laten we er even de tijd voor nemen dat jij jouw verhaal kunt vertellen, zodat je daarna weer de aandacht hebt om verder te luisteren. We verdelen de tijd in 2x 4 minuten. 4 minuten is nooit genoeg om recht te doen aan je hele verhaal, maar het is een begin.
Ik heb nog twee tips:
• Als het jouw beurt is om te praten zijn die 4 minuten aandacht er voor jou. Je kunt praten met woorden over wat er maar opkomt, maar er mogen ook gevoelens opkomen. Laat het er rustig zijn
• Als het jouw beurt is om te luisteren, betekent dat dat de ander jouw aandacht kan voelen. Het gaat dan even niet om jou. Probeer naar die ander te blijven luisteren, ook als die stil is of een traan laat. Ook als je het verhaal herkent of denkt hele goede adviezen te hebben. Het gaat nu even niet om jou
Wat precies leren onze kinderen ons over nabijheid? Dat is en heleboel en ik pak er twee onderwerpen uit.
De eerste gaat over onvoorwaardelijk accepteren en onze kinderen laten ons zien hoe dat er uit ziet.
Wat ons in de weg zit, is dat we allerlei oordelen hebben over hen, over andere mensen en vooral over onszelf. Het bijzondere is dat we hopen dat we met die oordelen dichter bij de ander of onszelf komen, maar het omgekeerde gebeurt juist. Oordelen drijven ons uit elkaar; je kind trekt zich terug als hij of zij je oordeel voelt. Omgekeerd is ook waar: je kind komt dichternbij als je hem of haar onvoorwaardelijk – zonder oordelen – kunt accepteren.
Elke keer dat je denkt dat je kind sneller, gepaster, rustiger zou moeten reageren, heb je in feite een oordeel – het is niet goed genoeg! Het oordeel loslaten betekent niet dat je níet het allerbeste voor je kind wilt, maar het betekent dat je jouw projectie loslaat wat voor hem het allerbeste zou zijn.
Ik dacht dat als mijn kind maar meer deed om zich te ontwikkelen, dat hij dan zou kunnen blijven aansluiten bij zijn leeftijdsgenoten. En hoe goed bedoeld ook, het was een oordeel dat hij niet goed genoeg was, niet snel genoeg ontwikkelde. En dus probeerde ik steeds maar allerlei ontwikkelingsmateriaal aan te dragen, hem aan te moedigen en later veel gesprekken met hem te voeren, en zo zette ik hem onder druk met mijn verwachtingen en oordelen. Hij haakte alleen maar af. Nogmaals, mijn oordelen waren goed bedoeld; ik wilde dat hij er bij hoorde. Maar het was in feite mijn eigen angst dat hij er niet bij zou horen. Door mijn angst raakte ik het gevoel van nabijheid kwijt en kon hij me niet meer voelen. Ik was niet meer bij hem.
De tweede gaat over trouw aan jezelf zijn, en onze kinderen laten ons zien hoe dat er uit ziet.
Ze kunnen niet anders vanwege die zintuigen waardoor ze wel eerst voor zichzelf móeten gaan. Maar het beschermt ze tegen dat wonderlijke gedrag van ons waar we ons bezig houden met wat anderen van ons vinden. Heb je wel eens bedacht hoeveel tijd je je daarmee bezig houdt? Ik kom het zo vaak tegen, bij mezelf en bij anderen. Je kind kan jou niet vóelen als jij met je aandacht bij andere mensen bent – hoewel je misschien fysiek dichtbij zit, voel je ver weg op energetisch niveau Het maakt je ook onvoorspelbaar want je gaat anders reageren als je gevoelig bent voor wat mensen over je denken.
Jezelf verliezen gaat vaak razendsnel en onbewust. Ik vertel je als voorbeeld over het ongemak dat ik voelde toen mijn kind van toen drie, huilde in de trein. Waarom dat ongemak? Omdat ik dacht dat de andere reizigers er iets van vonden dat hij huilde – en ik zag in hun wegkijken of zuchten het bewijs van hun oordeel over mij; een slechte moeder die haar kind niet onder controle had. Let wel, ik wist niet eens of ze dat wel echt dachten over mij. Maar ik was zo bang voor hun oordeel dat ik boos werd op mijn kind omdat hij niet meewerkte om te laten zien dat ik een goede moeder was – zelfs toen we uitstapten en de trein met hen verder reed en ik ze nooit meer zou zien bleef ik boos op hem. Ik wilde aan die mensen laten zien dat ik een goede moeder was en ondertussen was ik boos op mijn kind! Hoezo een goede moeder!
En, stel dat ze dat ze die oordelen over mij hadden, wat zei dat dan werkelijk over mij? Wat weten deze mensen over mij, over mijn kind, over onze worstelingen en kwaliteiten? Niks. Waarom geef ik ze dan toch die macht over mij? Ik hoef dat niet te doen. Ik kon ook gewoon mijn aandacht bij mijn kind houden en díe moeder zijn die ik echt wilde zijn.
Behalve het bewustzijn dat je kunt kiezen wie je je aandacht geef (die mensen of mijn kind), was er meer. Waarom bleef ik me zoveel aantrekken van wat anderen dachten over mij, zelfs al wisten ze niets over mij?
Ik voelde dat dat dieper zat. Ik had mijn hele leven al gedaan wat anderen van me wilden. Ik vond het moeilijk om in mezelf te geloven. Zo ben ik opgegroeid. Zelfs in mijn fijne jeugd waren er toch barsten en worstelingen. Ik was de middelste van een groot gezin; er is niet naar me geluisterd en ik kon niet anders dan geloven dat ik er niet toe deed en me slecht voelen over mezelf. Zo raakte ik toen al mijn grote licht kwijt en leefde ik een leven, los van mezelf. Het was niet de schuld van iemand maar het is wel gebeurd. Niet alleen bij mij. Dit gebeurt bij iedereen, ieder op z’n eigen manier. Voor de meeste mensen is het moeilijk geweest om op te groeien De een moet te vroeg verantwoordelijkheid nemen, de ander heeft te maken met verlies, weer een ander wordt slecht of onveilig behandeld of over het hoofd gezien. Misschien was het thuis bij je ouders, of op school. Misschien op de middelbare school. Ergens…..
We kregen als kind of jonger mens meestal niet de kans om te herstellen van die pijn, dat verdriet, de angst, de eenzaamheid. Er was niemand die er naar luisterde en daarom konden we het niet verwerken, we moesten het wegstoppen om door te kunnen. Het zit nog in ons systeem en als er nu iets gebeurt wat er op lijkt – al is het maar een beetje – komt dat verdriet, die eenzaamheid, die angst weer op. Het staat je in de weg om dichtbij jezelf te kunnen zijn. En je hooggevoelige kind met autisme voelt dat naadloos aan.
We doen weer een korte uitwisseling. Wat is jouw verhaal over waar je je grote licht (voor een deel) kwijt raakte. Ook deze 4 minuten zijn niet genoeg om recht te doen aan je hele verhaal maar het is wel een mooi begin.
Ik leerde dat kinderen met autisme reageren op onze diepere angsten en worstelingen. Die dingen die we toen niet op konden lossen en dan nu liever weg stoppen omdat het dan lijkt dat het er niet meer is. Ik leerde dat ik meer verbinding met dit stuk van mezelf kon maken en er mijn eigen verantwoordelijkheid voor kon nemen. Ik voelde dat hij dan meer ontspannen, open en dichtbij was. Dat is nabijheid.
En ik nam een besluit. Ik besloot dat, hoewel ik dat moeilijk vond, ik elke kans zou aangrijpen om mezelf onder ogen te zien, mezelf te helen en meer nabij te zijn. Het was een mogeijkheid om de liefde voor mijn kind vorm te geven en samen te helen.
Het onder ogen zien van daar waar ik mezelf kwijt raakte was en is een proces. Het houdt nooit op, er is altijd zoveel meer te ontdekken om steeds meer in je kracht en verbinding te staan, zodat je kind je kan voelen. Het is niet comfortabel maar wel een bijzondere, helende reis.
Er zijn zoveel verschillende manieren om dit te doen, en ze zijn allemaal prachtig als ze jouw helpen om in verbinding met jezelf te staan. Ik doe het met Aandachtig Luisteren. Ik spreek af met mensen en we luisteren voor een paar minuten aandachtig naar elkaar (zoals in onze korte uitwisselmomenten). Deze mensen proberen me niet af te leiden of te troosten als ik naar die moeilijke gevoelens ga die ik nu alsnog kan verwerken, door ze te uiten. Daarna komt er meer rust, verbinding en nieuwe inzichten. En hoe vrijer ik van binnen ben, hoe schoner mijn aandacht, hoe meer ruimte er is voor nabijheid.
Inmiddels voel ik de kracht als ik bij mensen met autisme ben en zelf de verantwoordelijkheid draag voor mijn eigen angsten, zorgen en trauma’s. Het maakt niet uit of ik dichtbij ben of op afstand, ik communiceer niet met woorden, maar met mijn aandacht en liefde – we voelen elkaars energie. Ze voelen mijn aandacht en worden er rustig van – of werken iets uit wat hen dwarszit omdat ze voelen dat het veilig is.
In Horison geven we cursussen Contactgericht Spelen en Leren, die gaan over contact en nabijheid met je kind. Maar ik geef ook een cursus Aandachtig Luisteren voor ons, ouders van kinderen met autisme. Een plek om te leren steeds dichterbij jezelf te zijn. Op 9 september om 9.30 is er een online introductie bijeenkomst en starten we een nieuwe groep. Voel je welkom om aan te sluiten. Neem wel eerst contact met me op via anneke@horison.nl of via de contactpagina van onze website.
Tenslotte wil ik dit nog zeggen: je kunt er op verschillende manieren kijken naar hoe moeilijk het soms is om je nabij je kind met autisme te voelen.
– Je kunt wanhopig zijn dat je kind het zo moeilijk voor je maakt –
– of je kunt dankbaar zijn dat hij het zo moeilijk voor je maakt, zodat je de kans heb om te herstellen en en je weer te verbinden met jezelf – je grote licht.
Ondanks mijn verlegenheid en onzekerheid, sta ik hier. Ik spreek omdat ik door mijn zoon geleerd heb dat ik er wel degelijk toe doe, precies perfect in mijn eigenheid. Ik ben voor een deel weer verbonden met mezelf en heb een stukje van het grote licht terug gevonden.
Dank voor je aandacht.